LandArt Diessen

31 augustus t/m 10 september 2017

Natuurgebied Turkaa

Historie van Turkaa
Door Hans Schoenmakers, Heemkunde Kring

Het gebied Turkaa is een moerassig broekbos wat ontstaan is door de meanderende riviertjes de Turk, aan de oostzijde en de Aa of Reusel aan de westzijde.

De Reusel, voor de kanalisering, meanderde sterk en liet verschillende afgesloten rivierarmen in het gebied na. Aan de zuidzijde van het gebied lag de Voorste Watermolen, vermoedelijk uit de 14e eeuw. Deze bestond uit een koren- en oliemolen, die over een speciaal gegraven molenloop gebouwd was. Deze molenloop bestaat heden ten dage nog als sloot.

In 1851 werd aan de Reusel een watervluchtmolen gebouwd, die in 1885 instortte. Hierop werd een eenvoudige houten watermolen gebouwd, die tot 1921 dienst zou doen. De molenloop waterde via het broekbos ca. 500 m noordelijker af in de Reusel.

Halverwege de 19e eeuw werd door het Turkaa de Weterloop gegraven, waar iedere Diessense familie verplicht aan meewerkte. De Weterloop, in de volksmond het Brulstromke, diende om de vloei- of kunstweiden aan de Rijt te bevloeien. Het gras van de vloeiweiden werd door de gemeente verkocht. Dit gold ook voor het hout uit het Turkaa. De gemeente kweekte bomen op nog bestaande rabatten, dat als mutserd- of timmerhout verkocht werd om de gemeentelijke begroting dekkend te maken.

Het begin van de beeldenroute ligt op een oeverwal van de Reusel met het toponiem de Zuijthorst. Dit vormt vermoedelijk het zuidelijk gedeelte van een hoog gelegen gebied, waarop zich 2000 jaar geleden een Romeins inheemse nederzetting bevond.

Een natuurgebied in onze omgeving
Door Peter Keij, bioloog

Turkaa kennen we nog als een oerstukje Reusel. Aan de zuidkant is de oude loop middels een duiker aangetakt op de gekanaliseerde Reusel, zodat de hoofdstroom door het bos weer stromend water bevat. Het eerste, meest zuidelijke gedeelte stroomt door een voormalig weilandje, waar nu de vleermuiskelder en de poel liggen. De vleermuiskelder is al een aantal jaren in gebruik zowel als zomer- en als winterverblijf door een aantal vleermuizen. Het weilandje vormt door een goed maaibeheer nu een mooie bloemenweide, waar veel vlindersoorten en libellen te vinden zijn.

De poel is bijzonder rijk aan kikkers en is een leefgebied voor allerlei waterorganismen. In dit open deel heeft de beek een prachtig meanderend patroon en wordt omzoomd door een aantal rijk bloeiende oeverplanten. Vooral bij zonnig weer treffen we hier insecten als vlinders en zweefvliegen vaak in grote getale aan.

Zowel bij de beek als in de beek komen we hier ook de weidebeek- en de bosbeekjuffer tegen. Ook andere libellensoorten zijn hier regelmatig aanwezig. Ten noorden van dit open gebiedje stroomt de Reusel het bos in. Het is een hoofdstroom die fiks meanderend zijn weg door het bos baant en bij de parkeerplaats aantakt op een verder gelegen meanderend deel.

Verder liggen in het bos nog een aantal afgesneden oude dode armen van de oorspronkelijke beek, ieder in zijn eigen verlandingsstadium. Deze vertegenwoordigen ieder een eigen verlandingspatroon en daarmee een eigen waarde. Turkaa bevatte vroeger ook een aantal kleine heideveldjes. Deze zijn helaas later ingeplant met jonge bomen en zodoende zijn deze als zodanig verdwenen.

Turkaa bevat verder en scala inheemse boomsoorten en in de struiklaag behoorlijk wat hazelnoot. Er is  ook nog Amerikaanse eik, een in Nederland aangeplante soort, die verwilderd is.

Aan noord/westkant van Turkaa lag vroeger een “beekdalgrasland”. Later is hier “de visvijver” uitgegraven. Hier is door de hengelsportvereniging vis op uitgezet en zijn voorzieningen getroffen om de “vissport” te kunnen uitoefenen. Door de VNM is in de visvijver aan de westzijde een ijsvogelwand aangebracht. Deze is al een aantal jaren door de ijsvogel met veel succes in gebruik.

Rond 1995 is in dit gebied aan de noordzijde van Turkaa een voormalige akker aangekocht en is, in een meanderend patroon, de Reusel hier doorheen geleid.

Deze sluit weer aan, onder aan de Turkaaweg door, via een “vistrap”, op de gekanaliseerde Reusel.

De teeltaarde van de akker is afgegraven met als doel een schraalgrasland te creëren. Dit gebied heeft als potentie dat hier voedselarme vegetatie zich zal kunnen ontwikkelen. Doordat de daarop volgende jaren geen onderhoud is gepleegd, is dit deel met houtopslag begroeid. Alleen een strook van enkele meters aan de noordzijde van de gegraven meanders is jaarlijks twee maal gemaaid. Op dit moment is een gedeelte van de houtopslag gemaaid en kan het oorspronkelijk plan verwezenlijkt worden.

Comments are closed.